چطور به کودک خردسالتان بگویید می‌خواهید طلاق بگیرید

چطور به کودک خردسالتان بگویید می‌خواهید طلاق بگیرید

زمان مطالعه: ۹ دقیقه

اگر یک مادر یا پدر هستید و قصد دارید از همسرتان جدا شوید، هر قدر هم که این موضوع به نظرتان سخت بیاید، باز هم باید بدایند که چه وقتی و چگونه به فرزندتان بگویید که می‌خواهید جدا شوید. در این مطلب با نکته‌ها و موارد بسیار مهمی در مورد دادن خبر جدایی والدین به کودکان خردسال آشنا شوید.

در این مقاله مطالعه می‌کنید:

  • آنچه کودک شما می‌داند و آنچه باید بداند
  • خبر جدایی را چگونه به کودک خود بدهید
  • به سؤالات کودکان خردسال در مورد طلاق چطور پاسخ دهید
  • مراحل و زندگی بعد از جدایی را چگونه مدیریت کنید

آنچه کودک شما می‌داند و آنچه باید بداند

کودکان خردسال ممکن است تا به حال کلمهٔ طلاق را نشنیده باشند و بسیاری از آنها هیچ تصوری از معنای آن ندارند. بچه‌های دو ساله عینیت‌گرا هستند و ممکن است مادامی که هر دوی پدر و مادر را در خانه ببینند، زندگی خانوادگی خود را چندان متفاوت نبینند. اما یک بچهٔ بزرگ‌تر ممکن است نگران این باشد که حالا اوضاع چه تغییری ممکن است بکند؟ او کجا زندگی می‌کند؟ کجا خواهد خوابید؟ و آیا همچنان هم مامان و هم بابا را خواهد دید؟

کاری که شما باید انجام دهید این است که ساده و روشن توضیح دهید. بچه‌های خردسال سه تا پنج ساله همه چیز را از نقطه‌نظر خود و نیازهای خودشان می‌بینند، بنابراین وضعیت را از آن لحاظ توضیح دهید. مثلاً می‌توانید برایش توضیح دهید که مادر یا پدر دیگر در خانه زندگی نخواهند کرد و او مدتی را در خانه‌ٔ «قدیمی‌اش» و همچنین در خانهٔ جدیدی با پدر یا مادری که از خانه می‌رود می‌گذراند. مهم‌ترین پیامی که فرزندتان باید بگیرد این است که هر چیزی پیش بیاید، از او مراقبت می‌شود و دوستش دارند.

حتی صلح‌آمیزترین جدایی‌ها می‌تواند تغییری تکان‌دهنده برای کودک شما ایجاد کند. تغییر و فقدان، عمده‌ترین مسائل طلاق هستند و بچه‌های خردسال هیچ‌کدام از آنها را دوست ندارند، زیرا هر دو برایشان ترسناک هستند. تعجب نکنید اگر کودک شما علائم احساس ناامنی یا پسرفت را نشان می‌دهد، کابوس می‌بیند، رختخوابش را خیس می‌کند، یا در این دوره‌ٔ دشوار توجه زیادی را از شما و دیگران طلب می‌کند. اینها طبیعی است و او برای بتواند مجدداً به دنیای اطرافش اعتماد کند نیاز به زمان دارد.

با این حال، حتی کوچک‌ترین بچه‌ها نیز می‌توانند به طرز شگفت‌آوری انعطاف‌پذیر و قادر به تطبیق باشند. این موضوع که چطور و چگونه با آنها در مورد طلاق، قبل از طلاق، در حین آن و بعد از آنکه اتفاق افتاد صحبت کنید، تفاوت زیادی در نحوه‌ٔ کنار آمدن آنها در درازمدت ایجاد خواهد کرد. در حال حاضر، آنچه کودکان بیشتر از هر چیز دیگری از شما نیاز دارند، قوت‌قلب دادن و ثبات در برنامهٔ روتینی است که به آن تکیه دارند.

خبر جدایی را چگونه به کودک خود بدهید

همان‌طور که گفته شد، این موضوع که چطور و چگونه با کودکان خردسال قبل از طلاق، در حین آن و بعد از آنکه اتفاق افتاد صحبت کنید، تفاوت زیادی در نحوه‌ٔ کنار آمدن آنها در درازمدت ایجاد خواهد کرد. اما چگونه به فرزندتان بگویید که می‌خواهید از همسرتان جدا شوید:

زمان درستی را انتخاب کنید: اگر شما و همسرتان قصد جدایی دارید، خبر آن را تا وقتی از تصمیم خود مطمئن شوید پیش خودتان نگه دارید. اگرچه ممکن است شفافیت کامل بهتر به نظر برسد، اما قطعی نبودن جمله‌ها و خبرهایی از طرف شما مانند: «بابا و مامان به فکر طلاق گرفتن هستن!» کودک را به طور غیرضروری گیج می‌کند. همچنین به خاطر داشته باشید که یک هفته برای یک کودک خردسال به اندازه‌ٔ یک ابدیت است. پس شاید بهتر باشد که فقط از چند روز قبل به او بگویید تا کودک هفته‌ها قبل از جدایی شما، کلافه و گیج باقی نماند. این را هم یادتان باشد که زمان‌های بد زیادی برای گفتن این موضوع وجود دارد. به عنوان مثال، روزهایی که به مهدکودک یا پیش‌دبستانی می‌رود، درست قبل از اینکه سر کار بروید، همان موقعی که می‌خواهد برای بازی با دوستانش برود یا درست قبل از خواب. بعد از گفتن خبر طلاق، وقتی کودک به طور ناگهانی احساس ناامنی و تنهایی خواهد کرد، به شما نیاز خواهد داشت تا کنارش باشید. پس زمانی را انتخاب کنید که برای در آغوش گرفتن و اطمینان خاطر دادن به او وقت زیادی داشته باشید.

با هم به او بگویید: حتی اگر شما و همسرتان در مورد همه چیز با هم مخالفید یا الان از یکدیگر متنفر هستید، سعی کنید در مورد آنچه به فرزندتان می‌گویید، به خاطر خود او توافق کنید. در حالت ایده‌آل، شما باید این خبر را با هم به او بدهید. این کار از سردرگمی کودک جلوگیری می‌کند، زیرا کودک فقط یک روایت از ماجرا را می‌شنود و نه چند روایت احتمالاً متناقض را و این پیام را می‌گیرد که این یک تصمیم متقابل بوده است. به گفتهٔ روان‌شناسان، یک دلیل مهم دیگر نیز وجود دارد، این کار کمک می‌کند تا احساس اعتماد فرزندتان هم به پدر و هم به مادرش حفظ شود.

توضیحات خود را ساده کنید: با عباراتی صحبت کنید که می‌دانید کودک شما می‌فهمد و توضیحات را به چند جملهٔ کلیدی محدود کنید. شما می‌توانید خیلی ساده بگویید که بابا خانه‌ٔ جدیدی می‌گیرد و می‌خواهد او را ببرد که آنجا را ببیند. توضیح دهید که فرزندتان به دیدن هم پدر و هم مادر خود ادامه خواهد داد. اگر فرزند شما شاهد مشاجرات زیادی بوده است، به آن اذعان کنید و توضیح دهید که تلاش می‌کنید کاری را که برای خانواده بهتر است انجام دهید. همچنین می‌توانید بگویید: «مامان به کمی زمان احتیاج داره تا در مورد بعضی چیزها فکر کنه و بابا می خواد مدتی با مادربزرگ و پدربزرگ زندگی کنه.» سپس به کودکتان اطمینان بدهید که می‌تواند به دیدن پدرش برود و همچنین با شما هم وقت بگذراند.

به فرزند خود بگویید تقصیر او نیست: کودکان ممکن است خودشان را برای این جدایی مقصر بدانند، حتی اگر این را نگویند. بچه‌های کوچک‌تر ساده و غیرپیچیده فکر می‌کنند مثلاً: «من اتاقم رو تمیز نکردم و برای همینه که اونها دعوا می‌کردن.» پس لازم است واضح و روشن به او توضیح دهید که جدایی یا طلاق یک تصمیم بزرگسالانه است و هیچ ارتباطی با او ندارد. به عنوان مثال می‌توانید بگویید: «گاهی اوقات اتفاقاتی بین مادر و پدرها می‌افته. ما واقعاً متأسفیم که این اتفاق افتاد، اما این اصلاً تقصیر تو نیست.»

از سرزنش کردن یکدیگر جلوی کودک خودداری کنید: هر قدر هم که عصبانی هستید، همسر خود را به خاطر جدایی جلوی بچه‌ها سرزنش نکنید و از دعوا کردن در مقابل فرزندتان خودداری کنید. همچنین جزئیات مربوط به روابط خارج از ازدواج یکی از شما یا مشکلات مالی را بین خودتان نگه دارید. این موارد فقط فرزندتان را گیج و ناراحت‌تر می‌کند.

فرزندتان را از شنیدن جزئیات معاف کنید: جزئیات جدایی را مطرح نکنید. وقتی کودک خردسال شما جایی است که صدایتان را می‌شنود، در مورد مسائل حقوقی، حتی پشت تلفن هم بحث نکنید. ممکن است فکر کنید که او آنها را نمی‌نفهمد، اما ممکن هم هست که بفهمد. همچنین سعی کنید نگذارید عصبانیت یا پرخاشگری به لحن صدای شما راه یابد. اگر قرار است حق حضانت کودک بررسی شود، که مستلزم ارزیابی‌هایی است، با پرهیز از بزرگ کردن موضوع یا خودداری از آموختن و گفتن این موضوع که فرزندتان باید چه چیزی به کارشناسان یا اشخاص دیگر بگوید، تأثیر آن را روی کودک به حداقل برسانید.

به سؤالات کودکان خردسال در مورد طلاق چطور پاسخ دهید

بچه‌ها مسلماً در مورد جدایی والدینشان از هم سؤال‌هایی می‌پرسند یا چیزهایی می‌گویند و چگونه جواب دادن به این سؤال‌ها و راهنمایی شما بسیار مهم است. موارد زیر می‌تواند به شما در انتخاب پاسخ‌ها کمک کند:

«چرا؟»: اولین سؤال همه‌ٔ بچه‌ها قطعاً این است. بیش از حد وارد جزئیات علت آن نشوید و تأکید روی گفتن «ما» را و اینکه «تصمیمی مشترک» بوده است ادامه دهید. به عنوان مثال شاید بتوانید بگویید: «چون من و بابا خیلی خوب با هم کنار نمیایم و ما از دعوا کردن خسته شدیم، من جای جدیدی پیدا می‌کنم که ما، یعنی من و تو با هم زندگی کنیم و بعد بابا می‌تونه به دیدنمون بیاد. گاهی هم تو می‌تونی به دیدن بابا بری.» اما از گفتن چیزهایی مانند: «من و بابا دیگه همدیگه رو دوست نداریم.» خودداری کنید، زیرا کودکتان ممکن است تصور کند شما می‌توانید او را هم دیگر دوست نداشته باشید!

«بابا کی میاد خونه؟»: کودک خردسال شما ممکن است درک نکند که این تغییر همیشگی است و ممکن است آرزو کند که همه چیز به حالت عادی برگردد. شما می‌توانید روشن و واضح توضیح دهید که پدر برنمی‌گردد، اما از آنجا که فرزندتان ممکن است ترس از دست دادن یکی یا هر دوی شما داشته باشد، با گفتن چیزهایی مانند این به او اطمینان خاطر بدهید: «با اینکه مامان و بابا دیگه با هم زندگی نمی‌کنن، تو همیشه بچهٔی ما خواهی بود. ما همیشه تو رو دوست داریم و از تو مراقبت می‌کنیم.»

«دلم برای بابا تنگ شده!»: حتی اگر از اینکه ازدواجتان به پایان رسیده است احساس رهایی می‌کنید، فرزندتان احتمالاً این احساس را ندارد، مگر اینکه همسرتان سوء‌رفتار خاصی داشته یا دعوا و مشاجره‌ٔ زیادی در خانه وجود داشته است. پس وقتی کودک مشتاق دیدن پدر یا مادرش است، ناراحت نشوید و بگذارید غم و اندوهش را بیرون بریزد. مثلاً بگویید: «می‌دونم دلت برای بابا تنگ شده، و بابا هم دلش برای تو تنگ شده. با اینکه به اندازه‌ٔ قبل نمی‌بینیش ولی می‌تونی هر روز باهاش صحبت کنی. او از اینجا خیلی دور نیست. تو توی خونه‌ٔ پدر تخت مخصوص خودت رو داری و قراره هر هفته ببینیش.» با توجه به ارتباط فرزندتان با خانوادهٔ همسر سابقتان، ممکن است به پاسخ‌های اطمینان‌بخشی برای سؤالاتی مانند: «من هنوز می‌تونم مامان‌بزرگ و بابابزرگ رو ببینم؟» و «هنوزم می‌تونم برم عمو رضا رو ببینم؟» نیاز داشته باشد. همچنین انتظار برعکس این اتفاق را نیز داشته باشید، یعنی کودک شما ممکن است از ابراز دلتنگی برای پدرش خودداری کند یا وقتی به خانه‌ٔ همسر سابقتان می‌رود، ناگهان دلش برای شما تنگ شود. احساسات بچه‌ها می تواند در مورد آمدن به خانهٔ یکی از والدین آن‌قدر مختلط باشد که شما را تحت تاثیر قرار دهد. پس خیلی ساده به او پاسخ دهید: «وقتی خونه‌ٔ بابا هستی، من واقعاً دلم برات تنگ می‌شه. اشکالی نداره که تو هم دلت برای من تنگ شه و اشکالی نداره که وقتی اینجا پیش من هستی هم دلت برای بابا تنگ بشه.»

«کجا باید بخوابم؟»: در دوران خردسالی ممکن است فرزندتان شروع به پرسیدن سؤالاتی در مورد اثر جدایی شما روی زندگی‌اش کند. مثلاً بپرسد: «من باز هم به مهدکودک می‌رم؟»، «حالا سگم چی می‌شه؟»، «جشن تولد می‌گیرم؟» این نگرانی‌ها ممکن است به نظر شما جزئی باشد، اما برای او بسیار واقعی و مهم هستند، بنابراین جزئیات را توضیح دهید: «تو هنوز همین جا تو خونه با من زندگی می‌کنی، «زیره» (نام سگش) هم اینجا با تو زندگی می‌کنه. تو خونه‌ٔ جدید بابا (یا مامان) هم وقتی می‌ری به دیدنش، یه اتاق مخصوص خودت داری.»

«کی مراقب باباس؟»: فرزند شما واقعاً ممکن است نگران پدر یا مادری باشد که از خانه می‌رود. شکل دیگری از این سؤال ممکن است این باشد: «بابا بدون ما ناراحت می‌شه؟» وقتی با این نگرانی فرزندتان روبه‌رو می‌شوید می‌توانید همراه همسر سابقتان به عنوان پدر و مادرش کنارش بنشینید و به او اطمینان بدهید با وجود این موضوع که پدر دلش برای آنها تنگ خواهد شد، ناراحت نیست، چون خیلی زود دوباره آنها را می‌بیند.

مراحل و زندگی بعد از جدایی را چگونه مدیریت کنید

بعد از جدایی از همسرتان و شروع یک زندگی بدون حضور او، چطور باید شرایط جدید زندگی کودکتان را مدیریت کنید؟ توصیه‌های زیر می‌تواند به شما کمک کند:

کودک را غرق عشق و محبت خود کنید: درک و پذیرش طلاق برای بچه‌ها دشوار است. اگرچه یک کودک خردسال با وضعیت سازگار می‌شود، اما با این حال هم به محبت و توجه زیادی از سوی شما نیاز دارد. در برابر میل به صحبت کردن دائمی در مورد طلاق پشت تلفن، با دوستان و موارد دیگر مقاومت کنید یا نگذارید تلویزیون تبدیل به پرستار بچهٔ شما شود. شب‌ها قبل از خواب مدت طولانی‌تری کودک را در آغوش بگیرید یا یک داستان اضافی برایش بخوانید. درست همان‌طور که اکنون خودتان بیش از هر زمان دیگری از حمایت و پشتیبانی خویشاوندان و دوستان خود بهره می‌برید، فرزندتان نیز به آغوش و بوسه‌های زیاد شما نیاز دارد.

انتظار تکرار توضیحاتتان را داشته باشید: حتی بعد از جا افتادن خبر جدایی، آماده باشید که تا هفته‌ها یا حتی ماه‌ها بعد لازم باشد بارها و بارها همان توضیحات را به فرزندتان بدهید. اگر می‌خواهید بدانید کودکتان چه فکری می‌کند، باید با او وقت بگذرانید تا به او اجازهٔ صحبت بدهید. یکی از راه‌های باز نگه داشتن خطوط ارتباطی با کودک، خواندن کتاب‌هایی با موضوعات مرتبط و مربوط به بازهٔ سنی کودک است که به این انتقال و تغییر وضعیت کمک می‌کنند.

برنامه‌های روتین را ثابت نگه دارید: اختلال ناشی از طلاق می‌تواند حفظ برنامه‌ٔ روتین زندگی یا حتی مرتب نگه داشتن خانه را دشوار کند. اما ادامه دادن به برنامهٔ روزمرهٔ معمول بچه‌ها، هم در خانه‌ٔ مادر و در خانه‌ٔ پدر باعث می‌شود آنها احساس امنیت کنند. پس تا حد امکان، وعده‌های غذایی و دیگر برنامه‌های اصلی باید در هر دو خانه یکسان باشد. فراهم کردن غذای خانگی و نه غذای آماده برای فرزندتان و منظم نگه داشتن خانه به او نیز در مقابله با آشوب و تلاطم تازه‌ای که در زندگی‌اش رخ داده است کمک خواهد کرد. زمان خواب هم مورد مهمی است که واقعاً باید سعی کنید آن را ثابت و مثل همیشه نگه دارید. بچه‌ها برای مقابله با استرس اضافی و تغییری که از سر می‌گذرانند، به خواب خوب نیاز دارند.

مراقب علائم وجود مشکل باشید: کودک خردسال شما ممکن است در سازگاری با رفت‌وآمد بین دو خانه مشکل داشته باشد. مراقب بدرفتاری یا کناره‌گیری او باشید، به خصوص پس از بازگشت از خانهٔ والد دیگر. برای شروع یک گفت‌وگو بدون اینکه حرفی در دهان فرزندتان بگذارید، چیزی مثل این بگویید: «کنجکاوم بدونم الان دلت برای بابا تنگ شده!» ممکن است فرزندتان فقط برای انتقال از یک خانه به خانه‌ٔ دیگر به زمان نیاز داشته باشد یا به دنبال راه امنی برای تخلیه احساساتش باشد. گاهی کودک ممکن است پس از بازگشت از خانهٔ پدرش قشقرق به پا کند یا اتاقش را به هم بریزد یا شما را بزند. باید یاد گرفت که بهترین کار شما، نه بی‌اهمیت جلوه دادن احساسات کودک، بلکه به رسمت شناختن آنها با گفتن چیزی مثل این: «من درک می‌کنم که تو ناراحت و عصبانی هستی.» و بعد در آغوش گرفتن و تسکین کودک باشد.

فرزند خود را به جاسوس تبدیل نکنید: وقتی کودکتان از خانهٔ پدر یا مادرش برمی‌گردد، در برابر وسوسهٔ سؤال‌پیچ کردن او برای کسب اطلاعات درمورد آنچه والد دیگر انجام داده یا گفته است مقاومت کنید. هر قدر هم کنجکاو باشید، سعی نکنید بچه‌ٔ خود را به محرم اسرارتان تبدیل کنید. او فقط یک کودک است و این رفتار اثر بد و مخربی روی کودکان دارد.

با یک مشاور صحبت کنید: مراجعه به یک درمانگر خانواده برای راهنمایی شما و فرزندتان حین این انتقال را در نظر قرار دهید و به احتمال خیلی زیاد این بهترین کاری باشد که انجام می‌دهید. این کار به کودکتان جایی امن برای پرسیدن سؤال یا صحبت در مورد چیزهایی می‌دهد که گاهی می‌ترسد اگر به شما بگوید باعث ناراحتی‌‌تان شود.

امید را همراه خود داشته باشید: به طور جدی تلاش کنید خوش‌بین و نیک‌اندیش باقی بمانید. اگر طلاق شما همان‌طور که اغلب اتفاق می‌افتد به این معنی است که از لحاظ مالی دچار مشکلاتی می‌شوید و بچه‌هایتان دیگر نمی‌توانند هر چیزی را که می‌خواهند داشته باشند یا به سفرهای پرهزینه بروند، به آنها بگویید که شما هنوز هم کارهای جذاب و جالب زیادی با هم انجام خواهید داد.

دکترهادی کیانور

دکتر هادی کیانور متخصص کودکان، نوزادان و نوجوانان فارغ التحصیل دانشگاه علوم پزشکی تبریز است و بورد تخصصی اطفال و نوزادان را در سال 1393 در دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی تهران کسب نموده است. از سوابق کاری ایشان مدیر مسوول نشریه سپیدجامگان( کسب رتبه سوم کشوری) و نیز سردبیر نشریه کیمیا و درمان می باشد. برای مدتی مسوول مرکز بهداشتی درمانی در شهرهای کلیبر و هریس بوده است. سابقه پزشک خانواده منتخب کشوری و پزشک منتخب نظام پزشکی را دارد. مترجم کتابهای نوروآناتومی گایتون و نیز مترجم کتاب آموزش سیستماتیک نوار قلبی سجان می باشد. مولف کتاب داستانهای کوتاه و مترجم کتاب راهنمای کولیک.

یک پاسخ بنویسید



avatar
Photo and Image Files
 
 
 
Audio and Video Files
 
 
 
Other File Types
 
 
 
  مشترک شدن  
اطلاع رسانی کن